Starożytny bożek Pan grał po lesie, Sfinks bawił ludzi zagadkami, a Pegaz gonił obłoki po niebie. W tamtych czasach można było porozmawiać sobie z Centaurem, bo choć to koń, to przecież i człowiek zarazem.
Joanna Kulmowa, zakochana w tych greckich bytach niemożliwych (chociaż całkiem realnych), stworzyła swoje własne hybrydy: krzesła, które są zarazem rumakami i stoły-nie-stoły, bo to też i słonie-nie-słonie. I tym nierealnym bytom Kulmowa nadała nazwy a magią swoich wierszy dała im realny byt.
Wiersze takie są nieprzetłumaczalne jak idiomy. Ale "Krześłaki" autorka napisła na nowo po francusku. I znalazła francuską zabawę w słowa, które stają się ciałem.
A dla kogo te wiersze? Dla dzieci-nie-dzieci. Dla wszystkich, których bawią zagadki Sfinksa. Którzy gapią się w niebo na lającego Pegaza i z lękiem słuchają fletni Pana.

Do książki dołączona jest płyta CD audio z wierszami recytowanymi przez autorkę.


Joanna Kulmowa (ur. 25 marca 1928 w Łodzi) – polska poetka, prozaik, autorka utworów scenicznych oraz książek dla dzieci i młodzieży, reżyser.

 

Już trzecie pokolenie może korzystać z dobrodziejstw utworów Joanny Kulmowej, a dzięki wznowieniom starszych zbiorów wierszy, coraz młodsze dzieci mogą z ich pomocą rozwijać wyobraźnię.

U Kulmowej nic nie jest oczywiste. Jeśli myślisz, że siedzisz na krześle, to jesteś w błędzie! To ognisty rumak, który tylko w dzień nieruchomieje. Czy szafa w twoim pokoju skrywa tylko ubrania? Nic podobnego! To w niej kryją się sny! A odkurzacz? Co robi, gdy go nie widzimy? Wylatuje przez okno i „odchmurza" niebo, taki jest pożyteczny! Mogłabym tak jeszcze wymieniać, aż doliczyłabym do czternastu, bo tyle nowych wcieleń zwyczajnym domowym sprzętom nadała autorka. A każdy inny, niż nam się z pozoru wydaje. Żyją własnym życiem poza naszym wzrokiem.

Kulmowa zaczarowała świat - i to ten najbliższy, najbardziej nam znajomy, bo domowy. Po lekturze tej książki inaczej spojrzymy na lustro, dywan, stół... Kto by się spodziewał, że te sprzęty mają pragnienia i sny? Potrafią pełnić inne funkcje, niż tylko te, do których stworzył je człowiek.

Poetka bawi się słowami i ich znaczeniami. Figlarność i groteskę łączy z liryzmem, codzienność z magią i surrealizmem. Obrazy, które tworzy równie dobrze mogłyby się wyśnić w dziecięcej głowie. Wrażenie to potęgują ilustracje Michaliny Cieślikowskiej-Kulmatyckiej - delikatne, zwiewne, przymglone, jak ze snu właśnie. Czy my je widzimy, czy śnią nam się tylko?

Zbiór „Krześlaki z rozwianą grzywą" był już wydany w 1978, ale teraz zyskał „drugie ja" w języku francuskim. Każdy wiersz ma swój odpowiednik, który nie jest lustrzanym odbiciem. Autorka sama na nowo stworzyła teksty w języku André Bretona, a dodatkowo je zinterpretowała, czego dowodem jest płyta dodana do książki. Oprawiona nastrojową muzyką dopełnia wrażenia nierealności. Ale uwaga! Płyta stanowi również ćwiczenie cierpliwości dla tych, którzy nie lubią francuskiego. Każdy wiersz czytany jest najpierw w obcym języku, potem po polsku. Nie można przewinąć do następnego, ponieważ obie wersje tworzą jedną ścieżkę dźwiękową. Publikacja ta na pewno będzie pożyteczna dla dzieci uczących się języka francuskiego, a jednocześnie, jak sądzę, stanowi towar eksportowy. I dobrze! Niech nad Sekwaną też wiedzą, kto zacz Joanna Kulmowa!

/Agata Hołubowska, qulturka.pl/